Elia heeft inkijk gegeven aan de Creg in zijn ontwikkelingsplan en hoe zijn tarieven gaan evolueren voor de periode 2028-2038, en de richting is duidelijk de verkeerde kant op.
Natuurlijk is het belangrijk voor een land dat zijn netbeheerders gezond zijn en de nodige investeringen kunnen doen, zodat de transitie van fossiel naar duurzame elektriciteit mogelijk wordt.
Dat hiervoor vele miljarden nodig zijn voor zowel het hoogspannings- als het laagspanningsnet is voor niemand een verrassing meer. Alleen dient er heel kritisch gekeken te worden naar het doorberekenen ervan aan de bedrijven en consumenten in de netwerkkosten die wij met z’n allen betalen.
Ten eerste is de transitie waar wij voor staan één die de laatste 200 jaar niet meer is voorgekomen en de impact ervan wordt nog steeds onderschat. Dat we ieder jaar in Europa honderden miljarden euro's betalen voor onze huidige energie die grotendeels geïmporteerd wordt, is ook allang gekend en hier valt dus veel winst te behalen op termijn.
Alleen gaan we de komende decennia op een dubbel spoor zitten qua kosten, gezien we onze huidige energiehuishouding die vooral op fossiel gebaseerd is nog in stand dienen te houden, terwijl we anderzijds naar een elektrificatie gaan van onze maatschappij.
De noodzaak hiervan wordt door zo goed als niemand ontkend en deze deltawerken zijn dan ook van nationaal en Europees belang. En hier kan men al een eerste opvallende tekortkoming constateren van onze regeringen, die heel afwezig zijn in dit vraagstuk. De energiehuishouding van onze economie een nieuwe richting geven is van nationaal belang en verdient dan ook topprioriteit. De coronacrisis die ons raakte in 2020 is hiermee nog klein bier, gezien deze inspanning relatief kort moest worden volgehouden.
Ten tweede valt op dat de brutomarge en nettowinst van onze nationale hoogspanningsbeheerder Elia jaar na jaar stijgen. Gezien men werkt in een wettelijk monopolie en zijn aandeelhouders vooral publiek zijn, is het toch opvallend te noemen dat men dergelijke grote marges moet maken in een bedrijf dat kan werken buiten de markt om. Dit betekent dus dat risico’s laag zijn en de afschrijvingen kunnen gebeuren over een zeer lange termijn. Op een omzet in 2025 van 4,2 miljard euro werd bijna 1,8 miljard euro brutomarge gemaakt, wat voor een natuurlijk staatsmonopolie zeer fors is. Men kan zich zelfs de vraag stellen of dit wel gezond is voor onze economie, gezien elektriciteit in België veel te duur is.
Een EBITDA-marge van 42% in 2025 behoort eerder tot de beste ter wereld en is bijvoorbeeld hoger dan bij bedrijven als Apple, Ferrari, Coca-Cola, Alphabet, etc. Dat deze natuurlijke monopolist dit soort bedrijven achter zich laat, is toch wederom opvallend te noemen, gezien deze zich bewegen in een concurrentieel speelveld!
Met een nettoschuld/EBITDA-ratio van bijna 8 heeft het bedrijf al wel behoorlijk wat schuld, maar voor een gereguleerd monopolie zeker niet abnormaal en is er nog ruimte om dit wat te verhogen.
Rest de vraag: wie gaat deze investeringen betalen als je niet via het netwerktarief wilt gaan? De aandeelhouders die voor een groot deel publiek zijn, kunnen zeker bijdragen door het kapitaal fors te verhogen en het bedrijf kan ook geld op de financiële markt ophalen via het uitgeven van nieuwe aandelen. Dat dit op korte termijn ten koste gaat van het dividend is een feit, alleen is het alternatief nog veel slechter, namelijk de transitie hypothekeren.
Een doorsnee gezin in Vlaanderen betaalde vorig jaar iets minder dan 100 euro en dit zou gaan stijgen naar 220 euro tegen 2031. Alleen hier begint het schoentje te wringen, want wat is een doorsneegezin anno 2025-2026? Dat is vooral een gezin dat nog verwarmt en kookt met aardgas en hier willen we toch mee stoppen? Nu de warmtepomp eindelijk als volwaardig alternatief wordt gezien, gaat men elektriciteit nog veel duurder maken? Een enigszins wereldvreemde manier van handelen, vindt u niet?
De verschillende overheden hebben recent nog beslist om de taksen en heffingen op elektriciteit te verlagen of af te schaffen, zodat deze competitiever wordt ten opzichte van aardgas, dat vandaag nog altijd ongeveer vier keer goedkoper is! Als men rekening houdt met het hogere verbruik van een gezin of bedrijf dat gekozen heeft voor een warmtepomp, betekent dat dus geen stijging met 200 euro tegen 2031, maar een veelvoud daarvan. Zo gaat de stijging van de netwerkkosten dus direct een impact hebben op de verduurzaming van onze economie en dat zou niemand moeten willen. Werk aan de winkel en men mag hopen dat de CREG advies zal geven aan de federale regering om dit belangrijk dossier niet te laten verdwijnen in uw en mijn netwerktarief.